Dzięki samochodom elektrycznym poprawia się jakość powietrza w okolicy
26 stycznia 2026, 11:55Dzięki wykorzystaniu danych satelitarnych naukowcy z Keck School of Medicine Uniwersytetu Południowej Kalifornii jako pierwsi wykazali, że samochody elektryczne przyczyniają się do statystycznie istotnej poprawy jakości powietrza w okolicy. Naukowcy, którzy przeanalizowali dane z Kalifornii z lat 2019–2023 wykazali, że na każde 200 samochodów elektrycznych używanych zamiast spalinowych, ilość ditlenku azotu w powietrzu w okolicy spada o 1,1%.
Trzeba będzie zmienić nazwę komety Halleya?
24 stycznia 2026, 12:25Jeden z najbardziej znanych obiektów ukazujących się na niebie – kometa Halleya – nosi imię swojego odkrywcy, brytyjskiego astronoma Edmonda Halleya. Uczony, badając zapiski dotyczące komet z lat 1456–1682 i 1705 roku, stwierdził, że obserwacje komet z roku 1531, 1607 i 1682 dotyczą tego samego obiektu oraz przewidział jego powrót w pobliże Ziemi na rok 1758. Okazuje się jednak, że setki lat przed Halleyem inny mieszkaniec Anglii powiązał dwie obserwacje z tą właśnie kometą.
Nowy lek epigenetyczny pomoże w walce z niedrobnokomórkowym rakiem płuca?
22 stycznia 2026, 10:46Na Uniwersytecie w Hongkongu powstał pierwszy w swojej klasie lek epigenetyczny, który może być olbrzymią pomocą w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca. Nowotwór ten stanowi około 85% wszystkich przypadków raka płuca. Nowy lek to inhibitor, który precyzyjnie i selektywnie bierze na cel kompleks ATAC (Ada Two A containing), jeden z kompleksów acetylotransferaz histonowych (HAT).
Nowe możliwości biotechnologii: białka korzystające z mechaniki kwantowej
21 stycznia 2026, 15:54Naukowcy z Wydziału Nauk Inżynieryjnych University of Oxford jako pierwsi wykazali, że możliwe jest zaprojektowanie białek wewnątrz których zostają przeprowadzone procesy z dziedziny mechaniki kwantowej. Odkrycie to otwiera drogę rozwoju biotechnologii wykorzystującej zjawiska kwantowe. Naukowcy z Oksfordu stworzyli nową klasę molekuł, które nazwali magnetoczułymi białkami fluorescencyjnymi (MFPs, magneto-sensitive fluorescent proteins). Białka te, poddane oddziaływaniu światła o odpowiedniej długości fali, wchodzą w interakcje z polami magnetycznymi i falami radiowymi, a w ich wnętrzu zachodzą procesy z dziedziny mechaniki kwantowej.
Weronika – krowa, która używa narzędzi
20 stycznia 2026, 15:08m lepiej nauka poznaje zwierzęta, tym częściej okazuje się, że kolejne gatunki posiadają zdolności, których ludzie tradycyjnie im odmawiają. Naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego opisali krowę, która używa narzędzi. Przypadek Weroniki, bo tak ma na imię przedstawicielka rasy Swiss Brown, pokazuje, że o zdolnościach zwierząt, które ludzie udomowili tysiące lat temu wiemy mniej, niż o możliwościach dzikich zwierząt jak szympansy, kruki czy delfiny.
W RPA znaleziono najstarszą truciznę wykorzystywana do polowań
19 stycznia 2026, 16:24Na wykonanym z kwarcu grocie strzały sprzed 60 000 lat badacze z RPA i Szwecji znaleźli ślady trucizny wykonanej z Boophone disticha. To występująca na południu Afryki roślina z rodziny amarylkowatych, która zawiera silnie toksyczne alkaloidy. Jest ona tradycyjnie wykorzystywana do zatruwania strzał, a ślady na zabytku ze stanowiska Umhlatuzana Rock Shelter to przykład najstarszego na świecie takiego użycia trucizny.
W żołądku wilka znaleziono cały genom nosorożca włochatego. Gatunek nie wyginął przez ludzi?
16 stycznia 2026, 09:33Naukowcy z Centrum Paleogenetyki Uniwersytetu w Sztokholmie dokonali czegoś niezwykłego. Zsekwencjonowali cały genom nosorożca włochatego, korzystając przy tym ze szczątków tego zwierzęcia znalezionych... w żołądku szczenięcia wilka sprzed 14 400 lat. Dokonanie to jest tym bardziej cenne, że okres, w którym wilk pożywiał się na nosorożcu jest czas, w którym nosorożce zaczęły wymierać. Badania wykazały, że gatunek ten pozostawał zdrowy pod względem genetycznym, a to może wskazywać, że nosorożce włochate wyginęły raczej w wyniku nagłego załamania się populacji, niż z powodu stopniowego jej zmniejszania.
Chiński FAST bada najbardziej obiecujące sygnały z SETI, poszukiwań życia pozaziemskiego
15 stycznia 2026, 10:47Przez 21 lat, pomiędzy 1999 a 2020 rokiem każdy chętny mógł wziąć udział w poszukiwaniu życia pozaziemskiego. Miliony osób podłączyło swoje komputery do projektu SETI@home i udostępniło ich moc obliczeniową na potrzeby analizy danych zbieranych przez radioteleskop w Arecibo. W trakcie tych analiz odkryto 12 miliardów sygnałów pochodzących z przestrzeni kosmicznej. W 2020 roku informowaliśmy, że SETI@home zawiesza działanie, a naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley będą kontynuowali własne analizy tych wstępnie przeanalizowanych danych. Uczeni poinformowali właśnie o zakończeniu głównej części pracy.
Polska uczona bada oczy najdłużej żyjącego kręgowca. Jej praca może pomóc ludziom
15 stycznia 2026, 09:12Dorota Skowrońska-Krawczyk prowadzi na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine (UC Irvine) badania, które mogą doprowadzić do opracowania nowych metod zapobiegania degeneracji wzroku z wiekiem. Profesor Skowrońska-Krawczyk bada najdłużej żyjące kręgowce na świecie – rekiny polarne. Jej najnowsze prace, prowadzone wraz z Walterem Salzburgerem i Lily G. Fogg z Uniwersytetu w Bazylei, rzucają wyzwanie temu, co wiemy o starzeniu się, wzroku i długowieczności.
Zimowe wstrząsy sejsmiczne odpowiadają za letnie zakwity fitoplanktonu wokół Antarktydy
9 stycznia 2026, 09:25Zimowe wstrząsy sejsmiczne na dnie morskim wokół Antarktyki kontrolują letnie zakwity fitoplanktonu, niewielkich organizmów stanowiących podstawę morskiego łańcucha pokarmowego, które są też odpowiedzialne za pochłanianie olbrzymich ilości węgla z atmosfery. Nieznany dotychczas bezpośredni związek między wstrząsami skorupy ziemskiej głęboko pod morskim dnem, a pojawianiem się fitoplanktonu został opisany na łamach Nature Geoscience przez naukowców z Uniwersytetu Stanforda, Służby Geologicznej Stanów Zjednoczonych (USGS) oraz Middlebury College.
